Wybierz język:

  • Polish
  • English
 
 

NIEPEWNOŚĆ DATY RADIOWĘGLOWEJ


Na niepewność wieku radiowęglowego podawaną przez laboratoria 14C składają się zwykle niepewności wynikające ze statystyki zliczeń atomów 14C, fluktuacji  poziomu zanieczyszczenia wprowadzanego podczas przygotowania próbki oraz fluktuacji parametrów aparatury pomiarowej.


Typowa precyzja naszych dat 14C
Niepewność (błąd, precyzja) daty 14C (1-sigma) podawanej przez Poznańskie Laboratorium Radiowęglowe jest określona na podstawie statystyki zliczeń lub odchylenia standardowego wyników (co najmniej 5) pomiarów cząstkowych próbki datowanej oraz próbek standardu współczesnego i tła. W praktyce, istotne niezgodności między obydwoma wskaźnikami błędu występują niezmiernie rzadko.

Przeciętna precyzja daty 14C zależy do wieku próbki. Dla próbek młodych, głównym ograniczeniem precyzji jest statystyka zliczeń 14C, a przy bardzo dużej liczbie zliczeń - powtarzalność preparatyki próbek. Dla próbek bardzo starych, decydującym składnikiem niepewności daty stają się fluktuacje poziomu tła, zależne od spektrometru AMS oraz zanieczyszczenia wprowadzaneg podczas przygotowania próbki do pomiaru AMS.

Niepewność konkretnej daty 14C może być różna od wartości przeciętnej. Statystykę niepewności dat 14C otrzymywanych dla próbek zawierających > 1 miligram węgla przedstawiają poniższe rysunki. Niepewnośći dat próbek mniejszych od 1 mgC rosną wraz ze zmniejszaniem masy próbek


error1.png
error2.png
Statystyka niepewności dat 14C podawanych przez Poznańskie Laboratorium Radiowęglowe. Rozkłady niepewności są różne w różnych przedziałach wieku. Statystyka dotyczy próbek zawierających >1mg węgla


Małe próbki

Standardowo, do pomiaru 14C AMS przeznaczamy 1 miligram węgla. Aby móc datować  mniejsze próbki przebadaliśmy zależność tła od masy próbki oraz efektywność poprawki na frakcjonowanie izotopowe. Badania wykazały wzrost tła (i wzrost błędu tła) przy zmniejszaniu masy próbek. Obserwujemy również zmniejszanie się stosunku 13C/12C przy zmniejszaniu masy próbki i stwierdzamy, że poprawka na frakcjonowanie izotopowe stosowana rutynowo w pomiarach 14C nie zawsze jest wystarczająca w przypadku próbek mniejszych niż ok. 0.2 mg C.


Błąd daty wzrasta przy zmniejszaniu masy próbki. Dla próbek młodych głównym źródłem tego wzrostu jest niepewność poprawki na frakcjonowanie izotopowe. Dla starych próbek krytyczny staje się błąd tła oraz błąd związany ze statystyką zliczeń 14C. Przeciętne błędy naszych dat 14C dla różnych wieków próbek i mas węgla podaje tabela

Dla próbek bardzo małych czasem nie udaje się wykonać pomiaru 14C. Częstość tak nieudanych pomiarów (oznaczona w tabeli jako "niedat.") wzrasta ze zmniejszaniem masy węgla (w przedziale 0.1-0.2 mgC nie udaje się wydatować ok. 10%  próbek)


Przeciętne błędy dat 14C Poznańskiego Laboratorium Radiowęglowego dla różnych wieków próbek i mas węgla

  Wiek (tys. BP)
 
niedat.
  0-1 1-3
3-6 6-10
10-15
15-20
20-25 25-30
30-35
35-40
40-45
45-50
  Masa (mg C)
 
 %
 
± średni błąd (lat )
  >1.0
 
---
  30
35
40
50
60
100
270
340
520 
660 
1200 
2000 
   0.8-1.0  
---
  30 35 40
50
60
110
270 360
550
700
1300
3000
   0.6-0.8  
---
  35 35
40
60
70
140
290 400
600
800
1500
----
   0.4-0.6  
---
  40 40
50
70
100
140
290
400
600
800
2000
4000
   0.3-0.4  
0.5%
  40
50
50
70
100 160
300
400
900
1000 3000 5000
   0.2-0.3
 
  2%
  50
50
60
80
110
170
300
410
1000 1300 3000
----
   0.1-0.2  
 10%
  60
60
70
100 150
200 370
530
1200
2000
4000
----
   0.0-0.1  
  51%
  100 110 110
160
190
250
360
900
----
----
----
----
 
© 2017 Poznańskie Laboratorium Radiowęglowe
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.